‘Eén op de vijf tienermeisjes obsessief bezig met gezond eten’

Goji-bessen, chiazaad en quinoa… Nederland lijkt in de ban te zijn van gezond eten. Maar in hoeverre is het ook echt gezond? Eén op de vijf tienermeisjes is obsessief bezig met gezond eten, 21,5% geeft aan in paniek te raken als ze aan het einde van de dag bedenken dat ze niet genoeg gevarieerde of waardevolle voedingsstoffen hebben binnengekregen. Dat blijkt uit een enquête onder bezoekers van online community Girlscene in samenwerking met Stichting Human Concern, centrum voor eetstoornissen, onder ruim 500 meiden rond de 18 jaar.

‘Healthy is the new skinny’, wordt ook wel gezegd. De ongezonde producten zijn naar de prullenbak verbannen en gezonde producten staan op de voorgrond. Dat deze gezondere levensstijl ook leeft onder tienermeiden (althans degenen die Girlscene bezoeken en tijd hadden om een vragenlijstje in te vullen), laten de cijfers wel zien: meer dan 20% geeft aan nooit te kiezen voor een product waar ongezonde toevoegingen als geraffineerde suikers en e-nummers in zitten. Het obsessief bezig zijn met gezond eten heeft veel invloed op hun leven. Een kwart vindt op vakantie gaan een hoge drempel omdat ze dan niet beschikken over het gezonde voedsel wat ze thuis hebben en 18,5% gaat zelfs liever niet naar feestjes zodat ze niks opgedrongen krijgen wat ongezond is.

Lijnen is passé
Diëten is verleden tijd onder tienermeiden. Een ruime meerderheid let nooit of zelden op de lijn; 70,8% heeft nog nooit gebraakt om overmatig te compenseren, echter heeft meer dan een kwart dit wel eens geprobeerd. Hoewel de meeste meiden niet aan lijnen doen, heeft 37,8% vaak of altijd last van eetbuien. Slechts één op de vijf meiden heeft nooit last van eetbuien.

Ontevreden
De gezondere levensstijl staat niet gelijk aan een positief zelfbeeld: 67,2% de tienermeisjes vindt het moeilijk om haar lichaam te accepteren en meer dan de helft voelt zich vaak of altijd te dik. Slechts 1,5% heeft geen moeite met haar lichaam. Een ruime meerderheid zegt dat uiterlijk en gewicht van grote invloed zijn op hun zelfvertrouwen.

Sporten en gezond eten
In plaats van lijnen, letten tienermeisjes op hun eten en duiken de sportschool in om af te vallen. De helft zegt vaak of altijd te bewegen om af te vallen en 47% beperkt de hoeveelheid voedsel om een beter figuur te krijgen.

[Afbeelding: advertentie ‘Treat Yourself Better’ voor Weight Watchers (creatie door FRED & FARID)]

Raak! brengt single ‘Teddybeer’ voor KiKa uit

Het trio Raak! heeft afgelopen week de nieuwe single Teddybeer uitgebracht. Niet zomaar een single, maar eentje voor het goede doel: “We zijn ontzettend trots op deze nieuwe single, omdat we met Teddybeer laten zien dat wij KiKa steunen. Wij willen met de opbrengst van de verkoop van Teddybeer zoveel mogelijk geld inzamelen voor onderzoek en behandeling om kinderkanker te overwinnen.” Centraal in de videoclip staan de KiKaberen, de mascottes van KiKa. Ze staan symbool voor steun en liefde voor kinderen in moeilijke tijden.

De single is te downloaden op alle downloadportals zoals iTunes, downloadmusic.nl en Zazell. Alle opbrengsten komen ten goedevan Stichting Kinderen Kankervrij (KiKa). De stichting heeft als algemeen doel: het werven van fondsen voor vernieuwend onderzoek en andere activiteiten op het gebied van kinderkanker, gericht op minder pijn en strijd, meer genezing en een hogere kwaliteit van leven op latere leeftijd. Een KiKabeer is te koop bij de vrijwilligers en in de webshop van KiKa.

“Ohoho het voelt zo, het voelt zo, het voelt zo fijn / Ohohohohoho! Teddy Teddy Teddy Beer”

Raak! bestaat uit Daan, Roos en Sharon en richt zich op kinderen tot 10 jaar, naar eigen zeggen met een fris en nieuw geluid. De liedjes gaan over wat kinderen beleven, lekker dansen, slapen, spelen met je lievelingsknuffel of fantaseren over verliefd zijn. Het Nederlandse producerstrio Future Presidents (Maarten ten Hove, Joachim Vermeulen Windsant en Willem Laseroms) schreef en produceerde het nummer. Eerder dit jaar produceerden zij ook het succesvolle debuutalbum Breaking the News van jongensgroep Mainstreet.

Campagne Vlaamse overheid zet jongeren aan het denken over cannabisgebruik: ‘Laat je niet vangen’

Een nieuwe campagne van de Vlaamse overheid moet jongeren van 14 tot 25 jaar doen nadenken over de gezondheidsrisico’s van cannabis en er zo voor zorgen dat ze drugs links laten liggen. De interactieve website laatjenietvangen.be werd gisteren gelanceerd door Vlaams minister van Volksgezondheid Jo Vandeurzen. Hoewel slechts 2,5% van de 12- tot 18-jarigen regelmatig cannabis gebruikt en nog geen vijfde onder hen het ooit geprobeerd heeft, blijft het de meest populaire drug onder jongeren.

Volgens de minister is het daarom nodig om een extra impuls te geven aan de preventie-inspanningen. Misverstanden ontkrachten en correct informeren, zo wil de campagne jongeren overtuigen te doen zoals de meeste van hun leeftijdgenoten: cannabis links laten liggen. De campagne richt zich op jongeren van 14-17 jaar en op jongvolwassen van 18-25 jaar.

Onderstaande posters en de campagnewebsite moeten jongeren ervan bewust maken dat cannabisgebruik niet normaal of wijdverspreid is onder hun leeftijdsgenoten, maar wel degelijk gezondheidsrisico’s inhoudt. De campagne confronteert hen via urban legends uit hun leefwereld met vaak gehoorde foute stellingen over het gebruik en de gezondheidsrisico’s van de drug. ‘Vreemd gaan zit in de genen, en cannabis in 1 op 10 broekzakken’ — deze en andere slogans moeten jongeren aan het denken zetten over cannabisgebruik (‘zijn de stellingen juist of fout?’). Met een online quiz leren ze juiste van foute informatie onderscheiden. Ze worden op de website ook doorverwezen naar andere informatie- en hulpkanalen.

laat je niet vangen posters

“We kiezen er bewust voor niet met het opgestoken vingertje te communiceren. We nodigen jongeren en jongvolwassenen uit om zich bij het maken van hun gedragskeuzes niet te laten vangen door perceptie of foute informatie. Dat iedereen wel eens gebruikt bijvoorbeeld, of dat het een onschuldig tijdverdrijf is.” [Vlaams minister voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen]

De boodschap: ‘laat je niet vangen!’. Vandaar de keuze voor de goudvis als visuele ‘catch’, erg fraai uitgewerkt.

Facebookcampagne ‘Het Alzheimer Event’ wil jongeren in verwarring brengen

Bij de start van haar collecteweek, die loopt van 4 t/m 9 november 2013, lanceert Alzheimer Nederland een Facebookcampagne om jongeren meer te betrekken in de strijd tegen dementie. De simpele tag- en fotofunctionaliteiten van Facebook worden in deze campagne op een vernuftige manier gebruikt, om zo mensen in hun vertrouwde omgeving heel even de impact van de ziekte van Alzheimer te laten ervaren. Het idee van ‘Het Alzheimer Event’ is dat mensen in een foto van een niet bestaand evenement getagd worden.

Er verschijnt een foto op je tijdlijn van een evenement waarop jij te zien bent, maar waarvan je zeker weet dat je er niet bent geweest. Maar toch … je staat écht op die foto. Op deze eigentijdse manier ervaren mensen zelf even de verwarring waarmee alzheimerpatiënten dagelijks kampen en daarmee de impact van alzheimer. Vervolgens kun je zelf via de website www.hetalzheimerevent.nl je vrienden hetzelfde gevoel laten ervaren door een foto van hen te uploaden, die door de het verantwoordelijke bureau bewerkt en in een foto van een evenement geplaatst wordt.

before after

Zie onderstaande video voor een korte uitleg.

Om het geheel geloofwaardiger te maken, is samengewerkt met bestaande organisaties zoals de Rollende Keukens, Upload Cinema en Mojo Concerten, die op hun eigen Facebookpagina een niet bestaand evenement hosten en foto’s beschikbaar stellen.

In Nederland lijden 256.000 mensen aan dementie; de meest voorkomende vorm is de ziekte van Alzheimer (70%). Alzheimer Nederland wil meer en jongere mensen mobiliseren in de strijd tegen dementie. Niet alleen mensen die met de ziekte te maken hebben, maar ook mensen voor wie de ziekte nog verder weg is. Het is de uitdaging om voor hen dementie relevant te maken. Gekozen is om dit duidelijk te maken door mensen zelf even de verwarring te laten voelen die dementiepatiënten dagelijks ervaren. Het zelf ervaren is confronterend en persoonlijk en dat brengt de problematiek dichtbij, zo is de gedachte.

[Creatie door N=5]

Kinderen uit groep 8 vormen hart van Rookalarm-campagne tegen jeugdroken

Hoe vertel je een verhaal dat al zo vaak verteld is dat niemand het meer lijkt te willen horen? Bijvoorbeeld met nieuwe personages en een nieuwe manier van vertellen, zoals in de nieuwe 'Rookalarm'-campagne tegen jeugdroken van Stichting Rookpreventie Jeugd. In een reeks online minidocumentaires, ondersteund door een Hyves-platform, benadert de campagne het rookprobleem vanuit de meest fanatieke groep anti-rokers van Nederland: kinderen in groep 8. Want wie nooit met roken begint hoeft nooit te stoppen.

Waar het aantal rokers tot het begin van deze eeuw gestaag afnam, bleef het sindsdien vrijwel gelijk, en steeg het in 2012 zelfs voor het eerst weer. En dat terwijl er inmiddels niemand meer is die niet weet hoe slecht roken voor je is. Daarom werd begin april Rookalarm gelanceerd. Deze nieuwe campagne tegen jeugdroken probeert mensen niet te laten stoppen met roken, en vertelt ook niemand hoe slecht het voor je is. In plaats daarvan wil ze de politiek aansporen maatregelen te nemen die het moeilijker maken voor kinderen om met roken te beginnen, via kinderen en hun ouders. Want alle kinderen in groep 8 weten nog zeker dat ze nooit willen roken, maar een derde van hen doet dat vijf jaar later toch.  

"De keuze voor het perspectief van de kinderen is zeer bewust. Bij een onderwerp als roken moet je heel erg oppassen voor de bitterheid die vaak kleeft aan de kant van het gelijk. Door te beginnen bij het enthousiasme van de kinderen vermijd je die bitterheid, en blijft het toch oprecht. En via de kinderen bereiken we uiteindelijk ook de ouders, grootouders en andere betrokkenen. En zij kunnen echt iets veranderen." [Erwin Kleinjan, Pool Worldwide]

In een vijftal korte films worden verschillende onderdelen van het rookprobleem behandeld. Tot nu toe verschenen er twee (zie hieronder). In 'Het Raadsel van Groep 8' wordt uitgelegd hoe het kan dat kinderen allemaal niet willen roken maar dat een paar jaar later toch vaak gaan doen. 'Het voorstel van groep 8', de spraakmakende tweede film, laat zien hoe vijf kinderen onaangekondigd op bezoek gaan bij een van de grootste sigarettenfabrieken van Nederland om een presentatie te geven over hoe ze kunnen zorgen dat kinderen niet met roken beginnen.

Naast de online documentaires maakt Rookalarm gebruik van een eigen platform op Hyves, waar kinderen kunnen laten zien dat ze later nooit willen roken en pakjes kunnen maken met een lelijk ontwerp en een vieze smaak. In twee maanden werden al meer dan 30.000 kinderen lid van de Hyve van de campagne. Daarmee staat het nu al in de top 3 van meest succesvolle Hyves-campagnes aller tijden. Bovendien werd de campagne uitgebreid besproken in Hart van Nederland en het Jeugdjournaal, en werden de de video's op YouTube al meer dan 75.000 keer bekeken.

[Creatie door Pool Worldwide]

PS  Op de website van Stichting Rookpreventie Jeugd kunnen scholieren een spreekbeurt (ppt) over roken downloaden. Zou het een bewuste keuze zijn dat deze eruitziet alsof ie door een 8-jarige gemaakt is?

Kijk, zó leg je uit wat obesitas is

Volgens de meest recente factsheet (pdf) van JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) is in de afgelopen 30 jaar het aandeel mensen met overgewicht in Nederland fors toegenomen, zowel bij volwassenen (+50%) als bij 2- tot 20-jarigen (+40%). Van de Nederlandse jongeren heeft 13% overgewicht (BMI ≥ 25) en 3% obesitas (BMI ≥ 30), en dat wordt grotendeels bepaald door het gedrag van ouders. In de Sigmund-strip in de Volkskrant liet Peter de Wit dat afgelopen weekend haarfijn uitleggen door zijn 'polderburka's'. Verzin het maar.

De drie plaatjes waardoor het doen van boodschappen nooit meer hetzelfde zal zijn:

PS  In de VS is obesitas nu officieel een ziekte.

Den Haag strijdt tegen overgewicht met campagne in jongerentaal: ‘Gezond is Vet!’

Bijna 50% van alle volwassenen in Den Haag en een kleine 20% van de kinderen aldaar is te dik, vooral in de wijken met sociaal economische achterstanden. Ze bewegen onvoldoende en eten heel vaak ongezond, zo stelt de Haagse Wethouder Volksgezondheid Rabin Baldewsingh per brief (pdf). Hij maakt zich hier grote zorgen over en gaat daarom aandacht vragen voor de gezondheidsrisico’s van overgewicht. Na een blik in de spiegel constateerde hij zelf ook te zwaar te zijn; met de uitdaging om tien kilo af te vallen geeft hij het goede voorbeeld.

Alle Hagenaars worden opgeroepen om mee te investeren in een gezonde leefstijl. De campagne 'Gezond is Vet' spoort kinderen en ouders aan om gezonder te eten en meer te bewegen. Bij het verantwoordelijke communicatiebureau realiseren ze zich dat niet iedereen nu plots zijn hamburger laat staan voor een appel en elke dag naar school fietst: "Daarvoor staan onze kinderen teveel bloot aan allerlei verleidingen. De aanpak van de campagne is dat je niet roomser dan de paus hoeft te zijn. Alles draait om de balans, een snack mag best af en toe, maar zorg ook dat je meer beweegt."

Onderstaand de eerste uitingen van de campagne, waarvoor schaamteloos inspiratie is opgedaan in jongerencultuur (graffiti!) en -taal (doe ff gezond! vet cool!). Te zien in het Haagse straatbeeld en via de sociale media.

De gemeente, particulieren en ondernemers organiseren een groot aantal activiteiten om te zorgen voor een gezondere jeugd. Wie het best bijdraagt aan de doelstelling van de campagne maakt kans op de 'Vetcool-award'.

Meer informatie op gezondisvet.nl, Facebook en Twitter. De teksten kunnen zo op een tegeltje: "De energie komt niet uit een candybar komt maar uit jezelf!"

[Creatie door CieremansVanReijn]

Update (26/4): In #hetduel van de Volkskrant geeft sociaal wetenschapper Linda Duits haar mening over de campagne: "Denken dat je jongeren op die manier bereikt laat zien dat je juist niets van hen begrijpt." Waarop wethouder Rabin Baldewsingh reageert: "Gezond is vet! is niet zomaar een coole kreet of een paar posters in de stad, maar een paraplu voor tal van activiteiten in Den Haag dit jaar."

Harde campagne via sociale media van Stichting Melanoom: ‘Beste 16-jarige ik’

Stichting Melanoom is een landelijke online campagne tegen melanoom gestart. Melanoom? Dat is een zeer agressieve vorm van huidkanker die een snel groeiend aantal jongvolwassenen treft, te vaak met een dodelijke afloop. Een deel van de melanomen kan worden voorkomen door verstandig te zonnen en regelmatig de eigen huid te controleren op nieuwe- of veranderende moedervlekken. Iemand die voor zijn 18de levensjaar door de zon verbrandt, heeft een verhoogde kans op melanoom in zijn latere leven.

Een groot deel van de Nederlandse jongeren weet echter niet dat het verbranden van de huid desastreuze gevolgen kan hebben op latere leeftijd. In een YouTube-video (zie hieronder) met de titel 'Beste 16-jarige ik' maakt een aantal (ex)melanoom patiënten, nabestaanden en een internist-oncoloog van het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis dit samen op indringende wijze duidelijk. Het Canadese filmpje 'Dear 16 year old me', waarop deze Nederlandse versie gebaseerd is, werd al meer dan 6 miljoen keer bekeken.

De campagne bestaat daarnaast uit een grootschalige Facebookcampagne. Mensen kunnen via Facebook zichzelf en vrienden een zonbeschermend pakket laten toesturen. Op Twitter wordt de hashtag #beschermtegenmelanoom gebruikt.

Het doel is om (jong)volwassenen tussen de 16 en 45 jaar via social media bewust te maken van het belang van veilig zonnen (voorkomen van zonverbranding) en het regelmatig checken van de huid (1x per maand). Stichting Melanoom hoopt het aantal melanoompatiënten terug te dringen. Opgeroepen wordt om de boodschap te verspreiden: 'Bescherm jezelf, Check jezelf.' Bij dezen.

Overgewicht: “Pas als het een probleem is, ga ik mezelf straffen”

Overgewicht is ‘hot’. Met grote regelmaat verschijnen er berichten in de media die aangeven dat overgewicht en zelfs obesitas onder kinderen een groot en groeiend probleem is. Een heuse ‘welvaartsziekte’ die grote gevolgen kan hebben voor zowel het individu als de maatschappij.

Momenteel worden er vele initiatieven ontplooid om overgewicht onder kinderen aan te pakken. Voor het slagen van deze initiatieven is het van belang om inzicht te hebben in het hoe, wat en waarom van overgewicht. Dit om de juiste haakjes te kunnen vinden om zowel kinderen als hun ouders op de juiste manier aan te spreken. Onderstaande figuur biedt een overzicht van de belangrijkste actoren en factoren die van invloed zijn op de complexe problematiek van overgewicht en obesitas:

Overgewicht: een gevolg van conditionering
Bestrijding van overgewicht klinkt vaak simpel: ‘mensen moeten gewoon gezonder eten en meer bewegen’. Echter, overgewicht en dus ook obesitas is een complex probleem dat niet kan worden bestreden met enkel rationele argumenten.

Overgewicht is voor een groot deel het gevolg van conditionering. Ongezond gedrag wordt gedurende een lange periode herhaald en versterkt waardoor het uiteindelijk een gewoonte is geworden. Het aanpassen van gewoontes is extreem moeilijk en vergt grote inspanningen. Ons gedrag wordt immers grotendeels gestuurd door onbewuste impulsen waardoor we geneigd zijn automatisch ingesleten gedragspatronen te volgen.

Naast het inslijten van ongezonde gedragspatronen, leren kinderen al vanaf zeer jonge leeftijd (onbewust) ongezonde voeding te koppelen aan allerlei positieve associaties en emoties. Feestelijke gebeurtenissen zoals bijvoorbeeld verjaardagen en vakanties gaan immers vrijwel altijd gepaard met frietmaaltijden, snoep en andere ongezonde snacks. En een groot deel van de ouders zet diezelfde ongezonde voedingsmiddelen regelmatig in als beloning, troost of stimulans. Voeding zoals groente of fruit wordt daarentegen in de meeste gevallen aangeboden als iets dat gezond is en dat je ‘moet’ eten. Zo hoor je immers een ouder vrijwel nooit zeggen: “Als je alles netjes opruimt, krijg je van mij als beloning een appel”.

Integendeel, de meeste ouders zetten ongezonde voeding vaak in als stimulans om hun kind iets gezonds te laten eten: “Als je al je groentes hebt opgegeten, krijg je van mij een ijsje”. Deze conditionering van positieve associaties en emoties met ongezonde voeding maakt het des te moeilijker om het ongezonde gedrag aan te passen. Sterker nog, het laten staan van ongezonde voeding voelt hierdoor als extra straf omdat men hiermee ook nog eens afstand moet nemen van alle bijbehorende positieve emoties (inclusief de bestaande stimulerings- en beloningsmethoden).

Overgewicht wordt grotendeels bepaald door gedrag ouders
De mate waarin kinderen te kampen hebben met overgewicht of zelfs obesitas wordt grotendeels bepaald door het gedrag van ouders. Zo zien wij dat problemen met overgewicht met name voorkomen bij de ‘verwennende ouder’ en de ‘no nonsense en traditionele ouder’. Voor beide oudertypes geldt dat gezonde voeding een onbelangrijke en ondergeschikte rol speelt in hun leven.

De verwennende ouder:

  • Past zijn of haar gedrag aan de wensen van het kind aan.
  • Vertoont verwennend gedrag omdat de ouder zelf verwennend van aard is of ter compensatie van:
    – weinig tijd en aandacht omdat beide ouders bijvoorbeeld werken;
    – ziekte of (emotionele) problemen binnen het gezin;
    – hun eigen jeugd waardoor ze hun kind alles willen geven waaraan het henzelf heeft ontbroken.
  • Vindt het extreem moeilijk hun verwennende gedrag aan te passen. Het aanpassen van een verwennende opvoedstijl naar een meer verantwoorde stijl gaat vaak gepaard met strijd met zowel het kind als met zichzelf.

De no-nonsense en traditionele ouder:

  • Volgt een opvoedstijl waarin de wensen van het kind ondergeschikt zijn. De opvoeding is vaak gebaseerd op de manier waarop hij/zij zelf is opgevoed: “Mijn ouders waren ook niet overdreven met gezondheid bezig en ik ben ook goed terechtgekomen.”
  • Kookt vaak op dezelfde manier als zijn/haar ouders vroeger kookten wat vaak gepaard gaat met veel vlees en vet.
  • Probeert in enkele gevallen de eigen jeugd te compenseren door zijn/haar kind alles te geven waaraan het hem/haar heeft ontbroken.
  • Vindt het moeilijk om zijn/haar opvoedgedrag aan te passen. Hij/zij kan immers niet meer terugvallen op de eigen intuïtie of hetgeen van de eigen ouders geleerd is, maar moet omschakelen naar een meer bewuste en verantwoorde opvoedstijl wat vaak veel onzekerheid en weerstand met zich meebrengt.

‘Sense of urgency’ om te veranderen ontbreekt vaak: triggers zijn fysieke of mentale ongemakken
Ondanks het feit dat men zich op een gegeven moment bewust wordt van overgewicht, blijkt de ‘sense of urgency’ om het huidige gedrag te veranderen vaak te ontbreken. Men is pas bereid om het comfortabele gedragspatroon te wijzigen wanneer de problemen die men door overgewicht ondervindt, groot genoeg zijn om de benodigde offers te aanvaarden. Dit heeft voor een deel te maken met het feit dat overgewicht niet van het één op het andere moment bestaat maar zich langzaam manifesteert. Hierbij zien we dat in het geval van kinderen vaak ook wordt aangenomen dat “kinderen eerst in de breedte groeien en dan in de hoogte”.

De ‘sense of urgency’ om het huidige gedrag te veranderen kan worden getriggerd door:

  • Lichamelijke ongemakken en ziekte. In veel gevallen blijkt een arts een grote rol te spelen wanneer deze duidelijk en zonder omwegen de risico’s van overgewicht duidelijk maakt en een sterk advies geeft tot afvallen.
  • Mentale en emotionele problemen als kinderen:
    – ‘Niet lekker in hun vel zitten’ door hun overgewicht;
    – Niet meer mee kunnen komen met hun leeftijdsgenoten of erger nog wanneer ze worden gepest. Dit kan voor een deel van de kinderen en ouders een belangrijke trigger zijn om het gedrag aan te passen. Dit is met name het geval bij kinderen die de overstap naar de middelbare school zien als een nieuw begin.

Alhoewel mentale en emotionele problemen een trigger kunnen zijn om het gedrag aan te passen, kan het tevens een aanleiding zijn om juist ongezond gedrag te blijven vertonen. Immers door het eten van ongezonde voeding of snacks voel je weer even goed en sporten is niet leuk als je dik bent.

Onbewust van consequenties eigen gedrag
Zelfs als ouders en kinderen bereid zijn iets aan het overgewicht te doen, is men zich in de meeste gevallen echter niet bewust van de consequenties van hun eigen gedrag en de mogelijkheden om dit te veranderen:

  • Kinderen jonger dan 6 jaar zijn simpelweg nog niet in staat om de consequenties van hun eigen gedrag op de lange termijn te overzien. Zij denken en handelen nog impulsief vanuit het ‘nu’ en zijn op zoek naar ‘instant fulfilment’. Ze kunnen nog niet bevatten dat nu ongezond eten en te weinig bewegen op de langere termijn kan leiden tot overgewicht.
  • Ouders zijn zich vaak niet bewust van de invloed van hun eigen gedrag op het overgewicht van hun kind. De meeste ouders hebben het gevoel dat ze echt hun best doen en weten simpelweg niet wat ze (nog meer) zouden moeten veranderen. Dit omdat ze niet weten dat ze ‘verwennend gedrag’ vertonen of ongezond en vet koken. Ook zijn er ouders die hun gedrag al enigszins hebben aangepast maar zich niet bewust zijn dat er echt radicale aanpassingen nodig zijn. Zo hebben we (het team van TwinQ) ouders gesproken die hun kind niet meer onbeperkt laten snoepen maar dit beperken tot slechts één portie snoep en één portie chips per dag, zien we kinderen die aangespoord worden om te ontbijten (met cola en een eierkoek) en moeders die meer groentes zijn gaan gebruiken in de maaltijden (maar nog steeds een vol pakje boter gebruiken bij de bereiding ervan).

Doorbreken gedragspatronen: jezelf nu straffen voor een lange termijn doel
Zoals reeds aangegeven is het erg moeilijk om ingesleten gedragspatronen te doorbreken. Kortetermijnbehoeftes dienen plaats te maken voor een langetermijndoel. En dit is juist bij kinderen uitermate moeilijk omdat zij hun behoeftes nog niet kunnen uitstellen. Hierbij voelt de omschakeling van een ongezonde naar een gezonde leefstijl vaak als straf:

  • Gezonde voeding wordt immers vaak ervaren als:
    – Minder lekker of als iets dat ‘moet’;
    – Een hoop gedoe om klaar te maken;
    – Duur (ongeacht of dit daadwerkelijk zo is).
  • Minder eten zorgt er voor dat je je hongerig voelt.
  • Sporten:
    – Is niet leuk als je dik bent;
    – Zorgt er voor dat je moe wordt;
    – Veroorzaakt spierpijn.

Daarnaast is het resultaat van je ‘opofferingen’ pas na lange tijd te merken en… “waarom vandaag beginnen, morgen is er weer een dag?”. De behoefte aan instant fulfilment lijkt in de meeste gevallen groter dan het behalen van een langetermijndoel.

Zoals het tv-programma ‘Obese’ duidelijk laat zien is het rigoureus doorbreken van gedragspatronen de meest effectieve manier om overgewicht te bestrijden. Echter, hiervoor is veel motivatie, wilskracht, uithoudingsvermogen en steun nodig. In het gevecht tegen overgewicht zijn de volgende aspecten van groot belang:

Duidelijk omschreven actieplan: wat, wanneer en hoe?

  • Zoals reeds genoemd zijn ouders en kinderen zich niet bewust van de gevolgen van hun eigen gedrag en de mogelijkheden om dit te veranderen. Om deze reden is een duidelijk omschreven actieplan van groot belang. Hierbij is het belangrijk dat ouders en kinderen handvatten krijgen over wat ze wanneer en hoe kunnen doen.
  • Als goed voorbeeld wordt door enkele ouders Sonja Bakker genoemd. Zij geeft in haar boeken hele concrete en duidelijke acties en regels die gevolgd dienen te worden waardoor ouders zelf niet meer hoeven na te denken. Nadeel is echter dat de voorgestelde maaltijden vaak geheel anders zijn dan de meeste gezinnen gewend zijn en niet inspelen op de wensen van de diverse gezinsleden. 
  • In een aantal gevallen is het mogelijk om groepsbijeenkomsten te volgen. Genoemde voordelen hiervan zijn:
    – Het leren en direct kunnen toepassen van nieuwe kennis;
    – Het leren van en ondersteuning krijgen van andere ouders die in dezelfde situatie zitten. Zij weten immers precies hoe je je voelt en je wordt niet veroordeeld. En ”als zij het kunnen dan kan ik het ook”.

Heldere, haalbare korte en lange termijn doelen en korte termijn beloningen:

  • Afvallen en een gezond gewicht bereiken is voor veel gezinnen een abstract doel. Het resultaat is een ideaalbeeld waarvan je niet weet wanneer en of je het kunt bereiken. Het voor ogen hebben van een concreet beeld van het eindresultaat is voor enkele (oudere) kinderen een belangrijke stimulans om hun pogingen om af te vallen vol te houden. Enkele voorbeelden hiervan zijn: het normaal kunnen dragen van een bikini in de zomer of het maken van een nieuwe start op de middelbare school.
  • Het doorbreken van ongezonde gedragspatronen levert in veel gevallen strijd op. Ouders en kinderen geven dan ook vaak toe aan kortetermijnvoldoening in plaats van het vasthouden aan het langetermijndoel. Om deze reden zijn heldere kortetermijndoelen en beloningen van groot belang. Een kortetermijn- en haalbaar doel is een goede stimulans om vol te houden aangezien dit het langetermijndoel ‘behapbaar’ maakt. Dit wordt versterkt wanneer het bereiken van kortetermijndoelen telkens beloond wordt.

Steun van sociale omgeving:

  • Om een langetermijndoel vol te kunnen houden blijkt steun van de sociale omgeving van essentieel belang te zijn.
  • Dit geldt met name voor steun vanuit het eigen gezin. Aangezien in veel gezinnen moeders nog verantwoordelijk zijn voor het bereiden van de maaltijden, zien we dat zij sterk in hun schoenen moeten staan om het gezeur en gemopper over de nieuwe regels en manier van koken te kunnen doorstaan. Dit wordt versterkt in ‘traditionele gezinnen’ waar de vader de opvoeding van de kinderen nog vaak beschouwt als een taak van de moeder. Een vader die na het werk met een biertje en een snack even op de bank tot rust komt, vertoont ondermijnend gedrag door het verkeerde voorbeeld te geven. 
  • Ook de invloed van familie en vrienden die af en toe de zorgtaak voor de kinderen overnemen, blijkt enorm te zijn. Het is immers moeilijk om het gedrag van de kinderen te controleren en te beïnvloeden wanneer ze bij iemand anders thuis zijn. En daarbij blijkt het vaak moeilijk voor ouders om anderen te overtuigen dat hun kinderen geen snoep of snacks meer mogen hebben. Men is vaak bang om uitgelachen te worden of voor een conflict. Dit geldt met name bij grootouders die over het algemeen meer verwennend gedrag vertonen. Argumenten dat het kind te dik wordt als men het teveel verwent met ongezonde voeding, worden vaak niet gehoord en ondermijnd door opmerkingen als: “Grootouders zijn er nu eenmaal om hun kleinkind te verwennen”.

Mogelijke kansen om succesvolle initiatieven te ontwikkelen
Ook al worden overgewicht en obesitas gezien als een bedreiging voor onze maatschappij, wij zijn van mening dat ook deze bedreiging vele kansen met zich mee brengt. Bovenstaande inzichten leveren naar onze mening voldoende handvatten om succesvolle initiatieven te ontplooien om een gezonde leefstijl te stimuleren. Belangrijk hierbij is dat de focus meer ligt op empowerment en ondersteuning van gezinnen die een gezondere leefstijl willen (of moeten) dan het benadrukken van de problemen ervan: een gezonde leefstijl is geen straf maar is leuk! De belangrijkste uitdaging zit hem er wat ons betreft dan ook in om positieve gevoelens en associaties te koppelen aan een gezonde leefstijl. Daarnaast zijn wij ervan overtuigd dat direct ingrijpen in het gedrag het meeste effect heeft.

Voor wat betreft de mogelijke kansen voor de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de media volgt hier een aantal suggesties:

Ingrijpen huidig gedrag

  • Hier zien wij een belangrijke rol voor scholen weggelegd. Zo zien we dat het verbod op ongezonde tussendoortjes al veel effect heeft gehad. Daarnaast zouden scholen kinderen kunnen stimuleren om tijdens de pauzes buiten meer actieve spelletjes te spelen.
  • Het bedrijfsleven zou bijvoorbeeld de ontwikkeling van ‘groene speelplekken’ in de buurt kunnen sponsoren of leuke activiteiten kunnen organiseren waar kinderen aan kunnen deelnemen. Hierbij valt te denken aan zowel actieve activiteiten (zoals destijds de ‘Ola waterspelen’) als activiteiten gericht op voeding (bijvoorbeeld kookwedstrijden, etc.).
  • Voor diëtisten, schoolartsen, consultatiebureaus etc. zien we kansen om een leuk en stimulerend programma te ontwikkelen ter bevordering van gezond gedrag.

Concrete handvatten voor gezond gedrag

  • Het bieden van concrete informatie en inspiratie voor gezond gedrag. Denk hierbij aan bijvoorbeeld apps met dagelijkse tips, tijdschriften met ervaringen en concrete tips voor activiteiten en recepten (hier zouden supermarkten goed op kunnen inspelen door hiervoor een speciale plek in hun magazine te reserveren), websites en tv-programma’s.
  • Voedingsmiddelenfabrikanten kunnen op hun verpakkingen suggesties plaatsen voor een gezonde bereiding van de producten.
  • Het verder ontwikkelen en uitbreiden van het assortiment gezonde producten. Hierbij valt te denken aan:
    – Het vergroten van gebruiksmomenten voor groente en fruit. Denk hierbij aan de diverse snackgroenten waarvoor een nieuw gebruiksmoment is gecreëerd: namelijk als een tussendoortje;
    – Nieuwe, leuke en lekkere producten waarmee je op eenvoudige wijze gezonde voeding kunt bereiden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de Maggi Braadzakken waarmee met minder vet kip op een lekkere manier bereid kan worden.

Feedback huidig gedrag

  • Hierbij zien wij mogelijkheden om op een speelse manier feedback te geven op het huidige gedrag. Een goed voorbeeld hiervan is de Wii die je voortgang en gewicht aangeeft. Het effect ervan kan worden vergroot als er tevens inzicht wordt gegeven in zowel het behalen van de lange- en kortetermijndoelstellingen waarbij positieve feedback wordt gegeven.

Toevoegen van positieve associaties aan gezonde voeding

  • Voor met name de groente- en fruitsector valt veel te leren van de manier waarop commerciële snackfabrikanten hun producten promoten. Zo ligt hier een kans om groente en fruit te promoten als echte verwen- en pleasureproducten waarvoor nieuwe gebruiksmomenten gecreëerd kunnen worden.
  • Het positioneren van groente en fruit als (ook) een echt kinderproduct. Een goed voorbeeld hiervan is Chiquita Kids waarbij gebruik wordt gemaakt van een character en de bananen verpakt worden in een plastic zak voorzien van een leuke premium voor kinderen.

Last but not least: alles met mate
Gezien de complexiteit van overgewicht en obesitas, zijn we van mening dat het initiatief van een reclameverbod voor kinderen tot 12 jaar onvoldoende recht doet aan de problematiek. Een alternatief zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat reclame voor ongezonde voeding gericht op kinderen wordt voorzien van de boodschap: “Snoepen is leuk maar met mate”.

Daarnaast zijn we van mening dat we met z’n allen het probleem van overgewicht niet zwaarder moeten maken dan het is. We zien namelijk door alle aandacht voor overgewicht ook al een tegenbeweging ontstaan: kinderen die te ver doorschieten en obsessief lijnen.

Dus net als bij een gezonde leefstijl geldt ook in de aanpak en aandacht voor overgewicht en obesitas: ‘alles met mate’.

Retro erotische campagne: ‘Cunnilingus is geen pasta’

Om Seksualiteit.be, de website over 'seksuele gezondheid', bekend te maken bij een groot publiek lanceert Sensoa een campagne waarin misverstanden over erotische termen op vermakelijke manier voorgesteld worden. Voor de juiste betekenis van cunnilingus, vulva, ovuleren en chlamydia kunnen volwassenen* terecht bij Seksualiteit.be. Vier beelden in retrostijl, op Boomerang-kaartjes en op posters in toiletten van bioscopen en uitgaansgelegenheden, sporen volwassenen aan om zich te informeren.

Vulva is geen Zweeds meubel, Chlamydia is geen kamerplant, Ovuleren is geen kooktechniek en Cunnilingus is geen pasta. Combineer deze 'rechtzettingen' met onschuldige taferelen in jaren-vijftig-stijl en een opvallende campagne is het resultaat.

Via de sociale media verspreidt Sensoa ook onderstaande promotiespot, gemaakt door studenten van de Universiteit Gent. Op basis van een campagnevoorstel in het kader van het vak sociale marketing, selecteerde Sensoa twee groepen studenten Communicatie. Zij werkten mee het scenario uit en één van de studenten produceerde eigenhandig het filmpje, van storyboard tot technische realisatie.

Met de campagne spoort Sensoa weer aan te praten over seks, acht jaar na de spraakmakende ‘Praat over seks-campagne’. Voor een goede communicatie is immers kennis van de juiste terminologie vereist. De website bevat dan ook heel wat info over soa & hiv, anticonceptie, seksueel misbruik, voorlichting, het lichaam en relaties. Daarmee wil Sensoa de seksuele gezondheid in Vlaanderen bevorderen.

*Tegen het heersend beeld in, raken nogal wat volwassenen besmet met een seksueel overdraagbare aandoening en loopt het anticonceptiegebruik niet altijd even vlot. Zo vormen Vlaamse vrouwen tussen 25 en 35 jaar de tweede zwaarst getroffen leeftijdscategorie qua besmettingen met chlamydia. Daarnaast werkt de populaire cultuur ook onrealistische verwachtingen over relaties, liefde en seksualiteit in de hand.

Wat zouden kinderen doen met vijf jaar extra tijd?

In een lijvig (sic) rapport (pdf) luiden Nike en een groot aantal andere organisaties de alarmbellen over het gebrek aan lichamelijke activiteit in het dagelijkse leven van tegenwoordig. Er is actie nodig: "If we reach children when they are young enough, before age 10, they can learn to love physical activity and sports for life. They’ll reap the rewards and pass them on to the next generation." Maatschappelijk verantwoord ondernemen wint het hier van de commercie. Niet het merk staat centraal, maar het thema 'Designed To Move'. Op de gelijknamige website staan overtuigende gegevens en adviezen verzameld.

Verwacht wordt dat kinderen vijf jaar korter zullen leven dan hun ouders. Vijf jaar waarin ze een hoop kunnen en willen doen, zoals uit onderstaande video blijkt.

"Let's give them those five years back."

[Creatie door Wieden+Kennedy; via Meme Machine]

Dronken ouders zijn monsters, in Finse video

Wat is dé aanpak om mensen hun gedrag te laten veranderen? Is een schokkende video in staat om ouders aan te zetten tot minder alcoholgebruik? De Finse organisatie Fragile Childhood denkt/hoopt van wel. Een campagne waarin drinkende ouders worden neergezet als monsters moet bijdragen aan het bewustzijn dat kinderen veel schade van drankproblemen ondervinden. Discussie is het doel. Onderstaand filmpje heeft op z'n minst de aandacht getrokken, want is na ruim een week bijna anderhalf miljoen keer bekeken.

[Creatie door Euro RSCG Helsinki; via AdFreak]

Rap mee: ‘Teach Me How to Brushy’

De Amerikaanse tandartsorganisatie Oregon Dental Association zocht naar een niet-belerende manier om het belang van mondhygiëne onder de aandacht te brengen. Die werd gevonden in het creëren van een muziekvideo die ouders en kinderen graag zouden willen bekijken. Doelstelling geslaagd, gezien het gegeven dat het filmpje in de eerste week al bijna een half miljoen keer bekeken werd. De 'Teach Me How to Brushy'-campagne wordt voortgezet op Facebook, alwaar men ook een eigen video kan uploaden. Yo!

“There’s no better way to get kids interested in their health than to make it fun.” [Bill Zepp, ODA]

[Creatie door Grady Britton; via AdRants]

Kids en Jongeren Marketing blog website is van Euroforum BV. Privacy statement | Cookie statement | Copyright ©2019